Ekolojik okuryazarlık, yeryüzünde yaşamı mümkün kılan doğal sistemleri anlama yeteneğidir.  

Son iki yüz yılda sanayileşme süreciyle birlikte doğal çevreyle olan ilişkimiz büyük ölçüde değişti. Teknolojik gelişmelerin etkisi altında şekillenen bu süreç, doğal çevremiz içindeki rol ve amaçlarımız üzerinde de köklü değişiklikler yaptı.  

18. Yüzyıl başlarında 1 milyar civarında olan dünya nüfusumuz bugün 8 milyara dayandı ve 2050 yılında yaklaşık olarak 9 milyar olacağı tahmin ediliyor. Belki birkaç yüz yıl önce sürdürülebilir yaşam konusunda derin bir kaygımız yoktu ancak artık insan faaliyetlerinin sistem üzerindeki etkisi çok daha kesin bir şekilde anlaşılıyor.   

Ekolojik Okuryazarlık Eğitimi

Muhtemelen uzun bir süre doğanın kaynaklarını yenileyeceğini ve bu yüzden kaynakları serbestçe kullanabileceğimizi düşündük. Bu yüzden canlı sistemlerin ilkelerini anlama ihtiyacı duymadık. Ama günümüzde ekolojik okuryazarlığın gerekliliği kaçınılmazdır. Ekolojik okuryazarlık ile bu zamana kadar yapmadığımız şekillerde düşünmeyi ve hareket etmeyi öğrenmemiz gerekiyor. 

Ekolojik okuryazar kişi, hepimizin yaşayan bir sistemin parçası olduğunu ve yine hepimizin birbirine bağlı olduğunu anlayabilen kişidir. Bu anlayışla ekolojik okuryazar bireyler, canlı sistemler üzerindeki olumsuz etkileri en aza indirgeyebilmek ve hem şimdi hem de gelecek nesillerin daha iyi bir dünyada yaşaması için duyarlı düşünceleri eylemlere dönüştüren kişilerdir. 

Ekolojik Okuryazarlık Eğitimi

İnsanlar olarak her canlı gibi biz de doğanın bir parçasıyız. Doğayla kurduğumuz her türden bağ olumlu veya olumsuz sonuçlar doğuracaktır. Nefes almak, barınmak, beslenmek gibi aklımıza gelebilecek her türden ihtiyacımızı karşılayan doğa tüm bunları bize onu korumamız dışında hiçbir karşılık beklemeden veriyor. Ayrıca, belki doğa biz olmadan varlığını sürdürebilir ancak bizim doğa olmadan yaşayamayacağımızı anlamamız ve buna uygun davranmayı öğrenmemiz gerekiyor. 

Birçok insan ekolojik okuryazar olmanın genellikle çok büyük fedakarlıklar gerektiren bir şey olduğunu düşünse de eylemlerimizin sistemdeki karşılığını anlamaya ve doğayla uyum içerisinde yaşamaya çalışmak iyi bir başlangıç olabilir. Örneğin; yaşam içindeki davranışlarımızın ve tercihlerimizin ormanları nasıl öldürdüğünü ya da doğal yaşam alanlarını tahrip edip etmediğini hiç düşündünüz mü? Bunu öğrenmek isterseniz, satın aldığınız ürün veya hizmetlerin üretim süreçleri hakkında bilgi edinmek doğru bir ilk adım olacaktır. 

Başka bir örnek olarak fosil yakıtları ele alırsak, iklim değişikliği ve küresel ısınma üzerindeki etkilerini fark edebiliriz. Deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı sıcaklar, bitki ve hayvan türlerinin yok olması başta olmak üzere; birçok ekosisteme zarar vermektedir.  

Ekolojik Okuryazarlık Eğitimi

Tüm bu insan faaliyetlerini hayatın gerçekleriyle ele aldığımızda, eylemlerimizin doğa üzerindeki etkisini ve insan faaliyetlerinin neden sürdürülebilir olmadığını kolayca anlayabiliriz. Bize doğadaki her şeyin birbirine nasıl bağlı olduğu konusunda zengin bir anlayış sunan ekolojik yaşam, doğa üzerindeki olumsuz etkilerimizin gerçek nedenlerini ele aldığımızda başlar. Eğer olumlu etkiler yaratmak istiyorsak eylemlerimizin doğal çevremiz üzerinde nasıl ve neden olumsuz etkilere sebep olduğunu anlamamız gerekir. 

Ekolojik Okuryazarlık Eğitimi

Herkesin iyiliğini kapsayan yürekten bir arzu tek başına yeterli değildir. Bunun gerçek olması için belirli değişiklere ve eylemlere ihtiyaç vardır. Ekolojik okuryazarlık eğitimi, dünyaya ve geleceğe katkıda bulunmaya yönelik sahip olduğumuz bu arzuları somut ve gerçek eylemlere dönüştürmek için gereken bilgiyi sağlar. 

Bazen bir konuda “herkes benim gibi olsa…” diye başlayan cümleler kurarız. Şimdi herkesin doğal sistemleri anlamaya çalışan insanlar olduğunu bir hayal edin. Böyle bir durumda içtiğimiz sudan, aldığımız nefese kadar her bakımdan yaşam kalitemizin artması muhtemelen kaçınılmaz olurdu.  

Eğer bu konu hakkında daha fazla bilgi almak ve bu konunun uzmanı olmak istiyorsanız Bi’akıl App’deki “Ekolojik Okuryazarlık Eğitimi” temaslarına göz atabilirsiniz. 🙂